In het kort: Security awareness training leert je collega’s aanvallen herkennen die op mensen zijn gericht, zoals phishing en valse facturen. Eén presentatie per jaar zakt snel weg. Wat werkt, is kort en vaak oefenen, met phishing simulaties waarbij fouten maken mag. Het belangrijkste doel is dat collega’s snel melden als ze twijfelen of al hebben geklikt.
Op een verkeerde link klikken heeft zelden met domheid te maken. Het gebeurt op een druk moment, tussen twee klantgesprekken door, op een mail die net echt genoeg lijkt. Aanvallers weten dat. Daarom richten veel aanvallen zich op je collega’s in plaats van op je systemen. Een goede security awareness training maakt je team daar weerbaarder tegen. Maar alleen als je het op de juiste manier aanpakt.
Wat is security awareness training?
Security awareness training is een programma dat je collega’s leert hoe aanvallers via mensen binnenkomen, en wat ze dan moeten doen. Het gaat om phishing: nepmails die je naar een valse inlogpagina lokken. Maar ook om valse facturen, nepberichten van de directeur en telefoontjes van een zogenaamde helpdesk. De training leert twee dingen. Herkennen wat niet klopt, en weten wat je doet als je twijfelt. Het internationale beveiligingskader CIS Controls noemt dit als een vast onderdeel van goede beveiliging. Dat is logisch. Een sterk wachtwoord helpt weinig als iemand het zelf op een nepsite invult.
Waarom werkt een jaarlijkse presentatie niet?
Een jaarlijkse presentatie werkt slecht, omdat kennis snel wegzakt en aanvallen steeds veranderen. Na een uur uitleg weet iedereen het even. Drie maanden later is het meeste vergeten. Bovendien klikt niemand op een phishingmail omdat hij de regels niet kent. Mensen klikken omdat ze haast hebben of afgeleid zijn. Daar helpt geen theorie tegen, wel herhaling. Wie elke maand een paar minuten oefent, herkent een verdachte mail sneller, ook op een druk moment.
Wij raden daarom korte onderdelen aan, verspreid over het jaar. Denk aan een korte video of quiz van vijf tot tien minuten per maand. Dat past tussen het gewone werk door, en het onderwerp blijft in beeld.
Wat hoort er in een goede training?
Een goede training gaat over de situaties die je collega’s echt tegenkomen. Theorie over hackers is minder belangrijk dan herkenbare voorbeelden. Deze vijf onderwerpen horen er minimaal in:
- Phishing herkennen: een afwijkende afzender, haast, een link die nergens op lijkt.
- Valse betaalverzoeken: een factuur met een nieuw rekeningnummer, of een directeur die per mail om een spoedbetaling vraagt.
- Wachtwoorden en inloggen: waarom je wachtwoorden niet hergebruikt en wat de extra inlogstap (MFA) doet.
- Melden: waar je een verdachte mail meldt, en dat melden altijd goed is.
- Na een klik: wat je meteen doet als het toch is gebeurd.
Het laatste onderdeel wordt vaak vergeten. Toch is het misschien het belangrijkste. Iemand die direct belt na een klik, voorkomt veel meer schade dan iemand die het uit schaamte verzwijgt.
Hoe zet je phishing simulaties eerlijk in?
Een phishing simulatie is een nepmail die je zelf naar je collega’s stuurt, om te oefenen. Wie klikt, krijgt meteen uitleg over wat hij had kunnen zien. Dat werkt goed, als je het eerlijk aanpakt. Kondig het programma vooraf aan, zonder te zeggen wanneer de mails komen. Noem nooit namen van mensen die klikten. En kijk niet alleen naar hoeveel mensen klikken, maar vooral naar hoeveel mensen de mail melden. Een team dat snel meldt, is je beste verdediging.
Wat snel handelen scheelt, zagen we bij een klant waar een medewerker op een echte phishingmail had geklikt. De aanvaller stuurde vanuit dat account meteen nieuwe phishingmails rond. Wij hebben het account geblokkeerd, de extra inlogstap opnieuw ingesteld en de ontvangers gewaarschuwd. Binnen dezelfde dag was het onder controle. Hoe eerder iemand meldt, hoe kleiner zo’n incident blijft.
Wat kan training niet?
Training maakt je team alerter, maar het vervangt geen technische beveiliging. Ook een goed getrainde collega klikt een keer op een slimme nepmail. Daarom hoort training samen te gaan met een paar vaste maatregelen. Zet de extra inlogstap (MFA) aan op alle accounts. Laat een filter verdachte mail tegenhouden voordat die in de inbox komt. En houd je systemen bij met updates. Hoe je dat in Microsoft 365 regelt, lees je in onze blog over een veilig ingerichte Microsoft 365-omgeving. Training is de laag die overblijft als de techniek iets mist.
Wat betekent dit voor jou?
Begin deze week met één afspraak: waar meldt iedereen een verdachte mail, en bij wie? Zet dat in een korte mail aan het hele team. Zeg er duidelijk bij dat melden na een klik altijd goed is, en nooit wordt afgerekend. Kies daarna een vorm van training die je elke maand kunt herhalen. Wil je dat dit vanzelf doorloopt? In 5T Security zitten security awareness training en phishing simulaties in één oplossing, samen met de technische beveiliging eromheen. Zo groeit de alertheid van je team mee met de aanvallen.
Een alert team, met de techniek als vangnet.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je een security awareness training geven?
Liever vaak en kort dan één keer per jaar lang. Een paar minuten per maand houdt het onderwerp in beeld. Een paar keer per jaar een phishing simulatie laat zien of het werkt.
Is security awareness training verplicht onder NIS2?
Voor organisaties die onder NIS2 vallen, vraagt de Europese NIS2-richtlijn om basisregels voor cyberhygiëne en om training in cyberbeveiliging. Ook bestuurders moeten zelf een training volgen. Of jouw organisatie eronder valt, lees je in onze blog over wat NIS2 betekent voor jouw organisatie.
Mag je medewerkers testen met een nep-phishingmail?
Ja, als je het open aanpakt. Kondig het programma aan, gebruik de resultaten alleen om te leren en noem geen namen. Zo blijft het een oefening en geen afrekening.

