In het kort: Patchmanagement is het vast en gecontroleerd installeren van updates op al je laptops, servers en andere apparaten. Updates dichten lekken die aanvallers anders gebruiken. Uitstellen voelt veilig, maar vergroot het risico juist. Met een vast ritme, een kleine testgroep en een controle achteraf blijven je systemen bij, zonder dat het werk stilvalt.
Als een update al weken op ‘later’ wacht, loopt je bedrijf onnodig risico. Iedereen kent de melding die op het slechtste moment verschijnt. Je klikt hem weg, want je zit midden in een offerte. Bij één laptop is dat geen ramp. Maar bij twintig laptops, een server en een firewall weet al snel niemand meer wat wel en niet is bijgewerkt. Goed patchmanagement lost dat op, zonder dat je collega’s er last van hebben.
Wat is patchmanagement precies?
Patchmanagement is het plannen, installeren en controleren van updates op al je apparaten en programma’s. Een patch is een kleine update die een fout of beveiligingslek in software repareert. Denk aan Windows, Microsoft 365, je browser en je boekhoudpakket. Maar ook aan de software in je printer, wifi-zenders en firewall. Die laatste soort heet firmware: de software die in een apparaat zelf zit. Fabrikanten brengen voortdurend patches uit. Microsoft doet dat vast op de tweede dinsdag van elke maand, bekend als Patch Tuesday. Wat er per maand verandert, staat in de Security Update Guide van Microsoft. Patchmanagement betekent dat iemand bijhoudt welke updates er zijn. Die persoon installeert ze op een goed moment en controleert daarna of het gelukt is. Zonder die laatste stap weet je het eigenlijk nooit zeker.
Waarom is updates uitstellen riskant?
Updates uitstellen is riskant, omdat een bekend lek een open deur is. Zodra een fabrikant een lek repareert, weten ook aanvallers waar ze moeten zoeken. Ze speuren dan naar systemen die de update nog niet hebben. Het Europese cyberagentschap ENISA houdt een openbare database van lekken bij, met een aparte lijst van lekken die aanvallers echt misbruiken. Daar staan ook lekken tussen waarvoor de fabrikant al lang een patch heeft uitgebracht. Het probleem is dus vaak niet dat er geen oplossing is. De oplossing is alleen nog niet geïnstalleerd.
Software die helemaal geen updates meer krijgt, is nog een stap erger. Microsoft stopte op 14 oktober 2025 met de ondersteuning van Windows 10. Bedrijven krijgen sindsdien alleen nog beveiligingsupdates via een betaald verlengingsprogramma. Zonder dat programma blijven nieuwe lekken open. Ook stilstand heeft vaak zo’n kleine oorzaak die je had kunnen zien aankomen, zoals we eerder schreven over de verborgen oorzaken van downtime.
Waarom stellen bedrijven updates dan toch uit?
Bedrijven stellen updates uit omdat ze bang zijn dat er iets kapotgaat. Die angst is begrijpelijk. Een update kan een oud programma laten vastlopen of een printer laten weigeren. En een herstart midden op de dag kost tijd. Daarnaast is er vaak niemand die er echt verantwoordelijk voor is. Iedere collega klikt de melding zelf weg, en niemand ziet het totaalbeeld. Wij begrijpen die zorg goed. Toch is de oplossing niet minder updates, maar updates beter organiseren. Met een vast proces vang je een probleem met een update op bij een paar collega’s. Dan heeft niet iedereen er tegelijk last van.
Hoe ziet goed patchmanagement eruit?
Goed patchmanagement draait om vier vaste stappen, elke maand opnieuw. Zelf vat ik het zo samen: “Monitoren, patchen en standaardiseren, zodat de storing er niet eens komt.” Dat begint bij weten wat je hebt.
- Overzicht: een lijst van alle apparaten en programma’s, met hun versie. Wat je niet kent, kun je niet bijwerken.
- Testgroep: nieuwe updates gaan eerst naar een paar collega’s. Gaat daar iets mis, dan zie je het voordat iedereen last heeft.
- Vast moment: daarna volgt de rest, buiten werktijd of met een herstart die collega’s zelf kunnen plannen.
- Controle: na afloop kijk je welke apparaten de update niet hebben gekregen, en waarom.
Kritieke lekken wachten niet op het vaste moment. Wordt een lek al actief misbruikt, dan installeer je de patch zo snel mogelijk. Vergeet ook de apparaten zonder scherm niet: je firewall, wifi-zenders en printers. Die worden het vaakst overgeslagen, terwijl ze direct aan internet hangen. Standaardiseren helpt daarbij. Als alle laptops dezelfde inrichting hebben, gedraagt een update zich overal hetzelfde. Dat maakt testen veel eenvoudiger. Dit soort voorkomen is ook wat klanten merken. Stulz schrijft in zijn referentie dat FiveTrust actief helpt om “toekomstige knelpunten te voorkomen”.
Doe je patchmanagement zelf of laat je het doen?
Zelf doen kan prima bij een klein team met alleen laptops en clouddiensten. Windows en Microsoft 365 werken zichzelf grotendeels automatisch bij, als de instellingen goed staan. Zet dan wel een vast moment in je agenda om te controleren of alles echt is bijgewerkt. Het wordt lastiger met een server, een eigen netwerk of programma’s die niet vanzelf updaten. Dan heb je gereedschap nodig dat alle apparaten tegelijk in de gaten houdt. En iemand die tijd heeft om te kijken als er iets mislukt.
Een eerlijke kanttekening: ook goed patchmanagement voorkomt niet elk probleem. Een update kan nog steeds een keer iets breken. Het verschil is dat je het snel ziet, bij een paar mensen, en de update kunt terugdraaien.
Wat betekent dit voor jou?
Begin deze week met een korte controle. Open op een paar laptops de instellingen van Windows Update en kijk wanneer de laatste update is geïnstalleerd. Vraag ook na wanneer je firewall en wifi-zenders voor het laatst zijn bijgewerkt. Weet niemand dat, dan heb je je eerste actiepunt. Leg daarna vast wie de updates bijhoudt, en op welk moment. Wil je dat dit structureel goed geregeld is? Met 5T Operations verzorgen wij het dagelijks beheer van je IT-omgeving, met patch management als vast onderdeel. Zo blijft alles bij, zonder verrassingen.
Updates op vaste momenten, zonder verrassingen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je updates installeren?
Voor de meeste software is een vast maandelijks ritme genoeg, afgestemd op Patch Tuesday van Microsoft. Kritieke lekken die al worden misbruikt, pak je direct aan. Controleer daarnaast elke maand of alle apparaten de updates echt hebben.
Kun je updates gewoon automatisch laten installeren?
Voor Windows, Microsoft 365 en de meeste browsers kan dat. Automatisch installeren is veel beter dan niets. Maar zonder controle merk je niet dat een laptop al maanden op een oude versie blijft hangen.
Wat is het verschil tussen een update en een upgrade?
Een update repareert fouten en lekken binnen dezelfde versie. Een upgrade brengt je naar een nieuwe versie, zoals van Windows 10 naar Windows 11. Een upgrade vraagt meer voorbereiding, omdat je ook test of je programma’s blijven werken.